Rozmiar: 26663 bajtów
Rodzaj: Frailea BR. & R.

Historia rodzaju


Rośliny należące do rodzaju Frailea są znane w kręgach kaktusiarskich jako miniatury, chociaż sam rodzaj miniaturowy nie jest. Kiedyś uważano że można skompletować wszystkie Fraile w jednym małym pojemniku, dziś byłoby to raczej niemożliwe. Jest tak dlatego że nie ma jednolitej taksonomii tego rodzaju. Istniejące obecnie nazewnictwo gatunków i ich odmian, dodatkowo komplikowane jest poprzez numery polowe i pochopnie nadawane nazwy. Dochodzi do przypadków nadawania nowych nazw gatunkom już opisanym.

Rodzaj Frailea został ustanowiony w 1922 roku przez Brittona i Rosa ( w książce "The cactaceae" ) poprzez wydzielenie 8 gatunków z rodziny Echinocactus podrodziny Notocactus, oraz dodanie 9 gatunku z rodzaju Malacocarpus. Nazwę ten rodzaj otrzymał po Manuelu Frailu, który przez wiele lat opiekował się państwowa kolekcją kaktusów w Waszyngtonie.

Pierwszym opisanym gatunkiem należącym obecnie do rodzaju Frailea był Echinocactus pumilus opisany przez Lemaire w 1838 r. Znaleziono tą roślinę podczas wyprawy rzeką Rio de la Plata a natępnie w górę rzeki Urugwaj na pograniczu obecnego Urugwaju i brazylijskiego stanu Rio Grande do Sul. W rok później ten sam Lemaire opisuje kolejną Frailę jako Echinocactus gracillimus, znaleziony na terenie Paragwaju.

W miare eksploracji kolejnych terenów Ameryki Południowej przybywa znalezisk. Do końca 19 wieku znaleziono jeszcze dwie rośliny z obecnego rodzju Frailea a opisane przez F. Haagego jako Echinocactus schilinzkyanus w 1987 r i Echinocactus grahlianus w 1899 r. Do czasu ustanowienia przez Brittona i Rose'a nowego rodzaju odkryto jeszcze 4 gatunki. Britton i Rose tworząc nowy rodzaj jako typową dla niego roślinę przyjęli Echinocactus cataphractus Dams przemianowując go na Frailea cataphracta (Dams) Br. & R.

Na przełomie lat 20 i 30 dwudziestego wieku wzrosło zainteresowanie kaktusami z tej części Ameryki Płd. Duże zasługi w tym kierunku położył A. V. Frič, dzięki niemu do rodzaju przybyło dalszych 5 gatunków. W tamtym czasie pojawiło się o wiele więcej nazw gatunkowych ( duża ich część nie została do dzisiaj zidentyfikowana).

Kolejnym przełomem w historii tego rodzaju było wydanie w 1959 roku przez C. Backeberga sześciotomowej monografii "Die Cactaceae." Dokonał w tej publikacji rewizji dotychczasowych nazw gatunkowych czego efektem było ograniczenie rodzaju Frailea do 12 gatunków. Zdaniem wielu znawców takie zmiany w taksonomii dokonane przez Backeberga były problematyczne. W 1963 roku w pracy Descr. Cact. Nov.III opisuje nowe rośliny, wiele z nich pochodzi z Boliwii.

W połowie lat 60-tych nastąpił wielki rozwój rodziny Frailea. F. Ritter badał rośliny kaktusowate w stanie Rio Grande do Sul gdzie opisał dalsze 18 gatunków i odmian. Kompletne opracowanie tej pracy zawarte jest w książce "Kakteen in Südamerica" wydanej w 1979 r. Dalsze rośliny zostały znalezione przez A. M. Friedricha w Paragwaju, a opracowali je G. Moser i A. F. H. Buining. Na początku lat 70-tych Buining i Brederoo opisali dalszych 8 gatunków znalezionych w brazylijskich stanach Rio Grande do Sul i Mato Grosso. W latach 80-tych K. H. Prestle opisał Frailea perbella a W. Abraham w 1989 roku Frailea buenekerii.

Charakterystyka rodzaju


Frailee to małe, kuliste lub cylindryczne rośliny. Rosną pojedynczo lub grupowo. Barwa korpusu rośliny jest od zielonej w różnych odcieniach poprzez czerwoną do czerwonobrązowej. Żebra są niskie często złożone z małych brodawek. Ciernie w stosunku do wielkości roślin są dość długie w większości szczecinowate. Ciernie na areolach są przeważnie rozłożone grzebieniasto lub promieniście. Środkowe trudno odróżnić od bocznych.
Pączki kwiatowe są gęsto pokryte wełnistymi włoskami i szczecinkami. Kwiaty są żółte, niekiedy z czerwonymi przebarwieniami.Kształt kwiatów przeważnie lejkowaty, przy pełnym otwarciu o średnicy 1 - 1,5 cm. Owoc kulisty o cienkich wysychających jakby papierowych ściankach, pokryty wełnistymi szczecinkami.
Nasiona czarne do brązowych, o charakterystycznym kształcie. Nasiona niektórych gatunków są łudząco podobne do nasion rodzaju Astrophytum.
Cechą charakterystyczną tego rodzaju jest kleistogamia czyli zawiązywanie nasion bez otwierania kwiatów, które można czasami zobaczyć tylko przy pełnym nasłonecznieniu. Nasiona bardzo szybko tracą zdolność kiełkowania, należy więc je wysiewać natychmiast po zbiorze owoców.
Rodzaj te występuje w Ameryce Południowej na terenach Argentyny, Paragwaju, Urugwaju, Boliwii i Brazylii.

Uprawa


Kaktusy z rodzaju Frailea nie są zbyt trudne w uprawie. Stanowisko powinno być jasne z lekkim półcieniem, o warunkach podobnych do tych przy uprawie kaktusów z rodzaju Gymnocalycium, a konkretnie Gymnocalycium mihanowichii.
Uprawiamy je w dobrze przepuszczalnym i lekko kwaśnym podłożu. Podlewać powinno sie miękką wodą.( Osobiście do podlewania kaktusów stosuję wodę pozbawioną związków wapnia poprzez zakwaszenie jej kwasem szczawiowym, i następne zlanie zmiękczonej już wody znad powstałego osadu.)
Kaktusy te przesadzamy najlepiej w okresie wiosny lub jesieni. Przesadzanie w okresie letniego spoczynku może spowodować duże straty. Przed i po posadzeniu przez tydzień lepiej nie podlewać.
Fraile zimujemy w miejscu jasnym, w temperaturze 5 - 12 stopni, w zasadzie bez podlewania, ale trzeba obserwować rośliny bo czasami mogą zaschnąć np. przy zbyt wysokiej temperaturze zimowania.
Tak jak wszystkie inne kaktusy, Fraile można szczepić. Najlepiej na Echinopsis sp.
Główną metodą rozmnażania kaktusów z tej rodziny jest wysiew nasion. Jeżeli wysiewamy nasiona krótko po zbiorze to kiełkują bardzo dobrze i siewki pokazują się bardzo szybko. Siewki rosną bez większych problemów, ale trzeba je od czasu do czasu podlać roztworem jakiegoś fungicydu.

Taksonomia rodzaju Frailea


Frailee to moim zdanie rodzaj trudny do oznaczania. Początkowo, gdy zainteresowałem się tym rodzajem, sądziłem że taksonomia w przypadku tych kaktusów jest prosta. Taki fałszywy pogląd wynikał z faktu iż na naszym rynku niewiele było dostępnej informacji ( w wydawanych książkach ten rodzaj opisywany był zdawkowo). Nie maiłem także dostępu odpowiedniego do zagranicznych cenników roślin i nasion. Dopiero dostęp do internetu pozwolił mi na pogłębienie wiedzy o tym rodzaju. Niestety, sprawdziło się powiedzenie, że im dalej w las tym więcej drzew. Temat oznaczania i nazewnictwa tego rodzaju stawał się coraz bardziej zawiły im więcej informacji zbierałem. Panuje też dziwna moim zdaniem tendencja do mnożenia gatunków w tym rodzaju w czasie gdy w innych rodzajach zaprowadza się porządek i ład. Szczególnie ta tendencja widoczna jest w cennikach czeskich i niemieckich.
Poniżej przedstawiam kilka wersji taksonomi rodzaju Frailea.


Ocenę tego zjawiska pozostawiam czytelnikom tej strony. Jeżeli ktoś ma bardziej szczegółowe i wiarygodne informacje na temat taksonomii tego rodzaju to bardzo proszę o kontakt.
Zastanawiałem się nad przyczyną tego stanu rzeczy, i wydaje mi się że powodem jest zbyt mała znajomość rodzaju Frailea wśród kaktusiarzy, zdaniem wielu są to rośliny niepozorne, bardzo rzadko kwitną i nie są taką atrakcją jak inne rodzaje takie jak: Ariocarpus, Astrophytum, Gymnocalycium, Uebelmannia, Notocactus czy nawet Mammillaria lub Echinopsis albo jeszcze inne nie wspomniane tutaj.
A przecież, są to rośliny idealne wprost dla tych hobbystów którzy nie dysponują szklarenkami czy tunelikami. Do uprawy kilkudziesieciu roślin z rodzaju Frailea wystarczy skromny parapet.
 

Galerie fotek


Poniżej znajdują się linki do galerii zdjęć z roślinkami z rodzaju Frailea. Przy oznaczaniu roślin stosowałem nazwy takie jakie występowały na otrzymanych nasionach bądź roślinach. Nie czuję się jeszcze na tyle doinformowany aby samemu oznaczać rośliny. Tym bardziej że jak wspominałem poprzednio w taksonomii tego rodzaju panuje olbrzymi chaos. Poza tym większość roślin jest jeszcze na etapie maleńkich siewek i trudno byłoby teraz je oznaczać.


Linki do stron o rodzaju Frailea



Copyright© by Marian Miniszewski 2005.

Powrót na strone główną serwisu